وبلاگ‌نويسي در ايران و جهان

هر وبلاگ نماينده يک انسان است انساني که در جامعه و فرهنگ خاص بزرگ شده و مي‌تواند به بازنمايي خود در واژه‌ها و کلامي که مي‌نويسد، بپردازد. اين بازنمايي مي‌تواند از يک سو معرف خود فرد و سوي ديگر جامعه‌اي که فرد در آن زندگي مي‌کند باشد.

هويت که در سطح فردي نقطه آغازين ورود به دنياي اجتماعي و در سطح جمعي نقطه محوري بقا، تداوم و بالندگي در ميان اجتماعات است. هويت بازنمايي ويژگي ها، امتيازات، کاستي ها، توانايي‌ها و وجوه تمايز از ديگران است.

(وبلاگ‌نويسي- مير محمدي، 1383:59)

اولين وبلاگ توسط «تيم برنرزلي» (مخترع وب) ايجاد شد. گسترش اين پديده در سال 1999 با آغاز به کار Pitas، نخستين سرويس ارائه دهنده وبلاگ بصورت مجاني، شتاب فوق‌العاده‌اي به‌خود گرفت. تا اواسط 2000، بيش از يک هزار وبلاگ ايجاد و اين رقم تا 2002 به بيش از نيم ميليون رسيد. (ويکيپديا)

تاريخچه وبلاگ‌نويسي در ايران به 16 شهريور 1380 باز مي‌گردد. روزي که سلمان جريري اولين وبلاگ فارسي را بر سوي صفحه اينترنت قرار داد. مقاله درخشان با معرفي سيستم رايگان وبلاگ‌نويسي بلاگر نقطه عطفي در تاريخ وبلاگ‌نويسي ايران بود.

شايد روزي بلاگر ـ آن هم به زبان انگليسي ـ براي داشتن يک صفحه از معدود راه‌هاي ممکن بود ولي امروزه ديگر گرفتن وبلاگ براي يک فارسي زبان و ايراني، با وجود سايت‌هاي پرشين بلاگ، بلاگفا و... بسيار ساده است.

بعد از گذشت يک سال از تاريخ اولين وبلاگ آمار وبلاگ‌هاي فارسي زبان از مرز 15000 نيز گذشت و بعد از مدتي به جايي رسيد که در دنياي وبلاگ بعد از زبان‌هاي انگليسي، پرتقالي و لهستاني، زبان فارسي قرار گرفت. از کنار رتبه چهارم زبان در وبلاگ‌نويسي براي ايراني‌ها ـ آن هم با اين وضعيت دسترسي به اينترنت ـ به راحتي نمي‌توان گذشت.

وبلاگهاي فارسي بزرگترين مزيت ايرانيان در فضاي مجازي هستند. آمار و ارقام وبلاگ‌هاي فارسي در جهان حکايت از 700 هزار وبلاگ ثبت شده و حدود 100 هزار وبلاگ فعال (ضيايي پرور؛ 1384- دفتر مطالعات رسانه‌اي) از ميان 100 ميليون وبلاگ در عرصه جهاني دارد. (رايحه، 3 :1384 - دو هفته نامه خبرگزاري ايکنا)

عوامل موثر بر رشد وبلاگ‌نويسي در ايران را مي‌توان به دو دسته تقسيم بندي کرد:

1. ويژگي‌هايي که «فضاي وبلاگ» دارد

2. ويژگي‌هايي که به خصوصيات مردم ايران و شرايط اجتماعي و فرهنگي باز مي‌گردد.

اين دو دسته از همديگر جدا نيستند بلکه مي‌توان گفت به گونه‌اي درهم تنيده، علت و معلول يکديگر نيز مي‌باشند و در گذر زمان همديگر را تقويت کرده‌اند.

اثرات مهم رسانه از شکل آن ناشي مي‌شود نه از محتواي آن (تانکارد، 1381:394 – نظريه‌هاي اجتماعي ) سخن معروف مک لوهان؛ «رسانه همان پيام است»، مويد اين حرف است.

وسيله ارتباطي همچون پلي بين افراد جامعه عمل مي‌کند و آنها را از تعلقشان به يک کل آگاه مي‌سازد (ساروخاني، ـ 1382:92 ـ جامعه شناسي ارتباطات)

وبلاگ با داشتن خصوصياتي چون رايگان بودن، انتشار سريع، تعاملي بودن و... محيطي منحصر به فرد مي‌سازد.

«فضاي وبلاگ بيش از چت فرصت لازم براي انديشيدن و تعامل فکري را مهيا ساخت. اگر چت‌روم‌ها شهاب‌هاي آسمان مجازي باشند، وبلاگ‌ها ستاره‌هاي نوراني آن هستند. وبلاگ معمولاً نسبت به سايت ماهيتي پوياتر دارد. تغييرات در آن سريعتر رخ مي‌دهد.» (بوترابي؛1383) وبلاگ يا بلاگ چيست؟

از طرف ديگر محتواي رسانه را مي‌توان يکي از پر حجم‌ترين و دست نيافتني‌ترين مجموعه داده‌هايي دانست که مي‌تواند بسيار درباره جامعه سخن بگويد (مک کوايل، 1988:252- درآمدي بر نظريه‌هاي اجتماعي)

ابتدا اين فرضيه مطرح شد که دليل اين تعداد بالاي وبلاگ‌نويسي به دليل نبودن آزادي بيان است و موضوع به سياست مرتبط شد، ولي با انجام تحقيقاتي به مرور زمان روشن شد وبلاگ‌هاي ايراني بيشتر از آن که سياسي باشند جنبه اجتماعي و بيان خاطرات شخصي و... دارند.